|
wonder
1. I wonder if/whether (‘be curious,’ ‘be unsure of’): כ׳װאָלט װעלן ‹געװאָלט› װיסן צי; כ׳בין אַ בעלן צו װיסן צי; סע פֿרעגט זיך צי; איך פֿרעג זיך צי; קלערן צי
כ׳וואָלט וועלן וויסן ‹כ׳וואָלט געוואָלט וויסן / כ׳בין אַ בעלן צו וויסן / סע פֿרעגט זיך / איך פֿרעג זיך / איך קלער› צי די באַן איז שוין אָנגעקומען.
[Kh’VOLT VELN VISN <Kh’VOLT GEVÓLT VISN / Kh’BIN A BALN TSU VISN / SE FREGT ZIKh / IKh FREG ZIKh / IKh KLER> TSI DI BAN IZ ShOYN ÓNGEKUMEN.]
I wonder if/whether the train has already arrived.
2. to wonder at (‘marvel at,’ ‘be astonished by’): חידוש|ן ‹וווּנדערן› זיך ‹אויף› ; באַוווּנדערן
די לערערין האָט זיך געחידושט ‹געוווּנדערט› אויפֿן קינדס מאַטעמאַטישער פֿעיִקייט. / די לערערין האָט באַוווּנדערט דעם קינדס מאַטעמאַטישע פֿעיִקייט.
[DI LÉRERN HOT ZIKh GEKhÍDEShT <GEVÚNDERT> AFN KINDS MATEMÁTISHER FÉIKEYT. / DI LÉRERN HOT BAVÚNDERT DEM KINDS MATEMÁTISHE FÉIKEYT.]
The (female) teacher wondered at the child’s mathematical ability.
3. to wonder at (‘be surprised by’): זײַן (אומפּ׳ + דאַט׳) אַ חידוש אויף (+ דאַט׳); חידושן (אומפּ׳ + אַק׳)
ס׳איז מיר באמת אַ חידוש אויף איר וואָס זי האָט זיך אַזוי צעבייזערט. / איר צעבייזערן זיך אַזוי חידושט מיך באמת.
[S’IZ MIR BEÉMES A KhÍDESh AF IR VOS ZI HOT ZIKh AZÓY TSEBÉYZERT. / IR TSEBÉYZERN ZIKh AZÓY KhÍDEShT MIKh BEÉMES.]
I really wonder at how angry she became.
4. wonder (‘miracle,’ ‘marvel,’ ‘astonishment’): דער וווּנדער, ־ס/–; דער/דאָס חידוש, ־ים
פּנינה געדענקט נאָך אַלץ דעם וווּנדער ‹חידוש› ווען מע האָט ס׳ערשטע מאָל געלאַנדיקט אויף דער לבֿנה.
[PNÍNE GEDÉNKT NOKh ALTS DEM VÚNDER <KhÍDESh> VEN ME HOT S’ERShTE MOL GELÁNDIKT AF DER LEVÓNE.]
Pnine still remembers the wonder at the first landing on the moon.
5. no wonder that: ...װאָס איז דאָ דער חידוש אַז … ?; נישט קײן חידוש וואָס
וואָס איז דאָ דער חידוש אַז ער איז אַזוי שפּעט אַהיימגעקומען? / נישט קיין חידוש וואָס ער איז אַזוי שפּעט אַהיימגעקומען.
[VOS IZ DO DER KhÍDESh AZ ER IZ AZÓY ShPET AHÉYMGEKUMEN? / NIShT KEYN KhÍDESh VOS ER IZ AZÓY ShPET AHÉYMGEKUMEN.]
No wonder he came home so late.
6. It really makes you wonder…: (סע פֿרעגט זיך (פֿאָרט
אַזוי פֿיל טיפּאָגרײַזן! סע פֿרעגט זיך (פֿאָרט) ווער ס׳האָט רעדאַקטירט דאָס בוך.
[AZÓY FIL TIPOGRÁYZN! SE FREGT ZIKh (FORT) VER S’HOT REDAKTÍRT DOS BUKH.]
So many typos! It really makes you wonder who edited that book.
7. do wonders: ‹אױפֿטאָן װוּנדער ‹נסים
דער דאָקטער האָט אויפֿגעטון וווּנדער ‹נסים› און קריינדל האָט זיך אין גאַנצן אויסגעהיילט.
[DER DÓKTER HOT ÚFGETON VÚNDER ‹NÍSIM› UN KREYNDL HOT ZIKh IN GANTSN ÓYSGEHEYLT.]
The doctor did wonders and Kreyndl had a complete recovery.
8. seven wonders of the world: זיבן װוּנדער פֿון דער װעלט
דער טאַדזש מאַהאַל איז איינער פֿון די זיבן וווּנדער פֿון דער וועלט.
[DER TADZh MAHÁL IZ ÉYNER FUN DI ZIBN VÚNDER FUN DER VELT.]
The Taj Mahal is one of the seven wonders of the world.
9. Wonder of wonders!: װוּנדער איבער װוּנדער!
זע נאָר ווי יאַנקעלע איז אויסגעוואַקסן – וווּנדער איבער וווּנדער!
[ZE NOR VI YÁNKELE IZ ÓYSGEVAKSN – VÚNDER ÍBER VÚNDER!]
Look how much Yankele has grown – wonder of wonders!
10. wonder drug: די נסים־רפֿואה, ־ות
די נסים־רפֿואה פּעניצילין האָט טראַנספֿאָרמירט די באַהאַנדלונג פֿון באַקטעריע־אינפֿעקציעס און געראַטעוועט מיליאָנען לעבנס.
[DI NÍSIM-REFÚE PENITSILÍN HOT TRANSFORMÍRT DI BAHÁNDLUNG FUN BAKTÉRYE-INFÉKTSYES UN GERÁTEVET MILYÓNEN LEBNS.]
The wonder drug penicillin transformed the treatment of bacterial infections and has saved millions of lives.
| 
