איטשע גאָלדבערג: אויב ניט נאָך העכער
Itche Goldberg: A Century of Yiddish Letters

דער פֿילם איז 83 מינוט לאַנג. אינעם פֿילם דערצײלט דער 101־יאָריקער איטשע װעגן זײַן דערציִונג אין דער הײם און אין שול אין פּױלן און קאַנאַדע, זײַן אַרבעט װי אַ דערציִער און רעדאַקטאָר, און זײַנע מײנונגען װי אַ ליטעראַטור־קריטיקער.

ער רעדט זײער אָפֿן מיטן אינטערװיויִרער יודזשין אָרענשטײן (מעקגיל־ אוניװערסיטעט) װעגן די לינקע שולן װאָס ער האָט געהאָלפֿן שאַפֿן, און גיט אָפּ זײער אַן אױפֿריכטיקן דין־וחשבון פֿון זײערע מעלות און חסרונות. ער דערלאַנגט אױך זײער שאַרפֿע און ערנצטע אַרײַנבליקן אין דער ראָלע און צוקונפֿט פֿון ייִדיש אין מאָדערנעם ייִדישן לעבן. צװישן אַנדערן דערצײלט איטשע װעגן אַ קאָנפֿליקט מיט דער באַװוּסטער אַנאַרכיסטקע עמאַ גאָלדמאַנען און דעם ,,אָפּכּשרן” אַ ייִדיש לײענביכל מיט אַ בילד פֿון לענינען! עס װאַקסט אַרױס אַ רײַך בילד פֿון דער װעלט פֿון אַ מענטש װאָס איז בײַגעװען אױף דער לװיה פֿון דעם גרױסן ייִדישן שרײַבער י.־ל. פּרץ מיט מער װי 90 יאָר צוריק, און איז געבליבן שאַפֿעריש, אינטעלעקטועל און פּאָליטיש אַקטיװ אין ייִדישע קרײַזן ביז זײַן טױט אין 2006, צו 102 יאָר.

איטשע גאָלדבערג (1904—2006) איז געבױרן געװאָרן אין אַפּט, פּױלן, און איז אױפֿגעװאָקסן אין װאַרשע. זינט ער איז אָנגעקומען קײן קאַנאַדע פֿון װאַרשע אין 1920 צו פֿערצן יאָר איז זײַן נאָמען אינטים פֿאַרבונדן מיט דער לינקער ייִדישער באַװעגונג. אין 1925 האָט ער געהאָלפֿן עפֿענען ,,יונגװעלט”, די ערשטע װעלטלעכע זומער־קאָלאָניע פֿאַר ייִדישע קינדער אין קאַנאַדע. אין 1932 איז ער אַריבער קײן ניו־יאָרק און פֿון 1933 ביז אין מיטן די זיבעציקער יאָרן האָט ער אָנגעפֿירט מיט די שולן און קולטור־פּראָגראַמען בײַ דעם ייִדישן פֿראַטערנאַלן פֿאָלקסאָרדן. (אין 1953, צוליב דעם מעקאַרטיזם זײַנען די שולן װײַטער אָנגעגאַנגען אונטער דער השגחה פֿון דעם נײַ־געשאַפֿענעם דינסטביוראָ פֿאַר ייִדישער דערציִונג.) איטשע איז יאָרן לאַנג געװען דער רעדאַקטאָר פֿון דער צײַטשריפֿט ייִדישע קולטור און פֿונעם קינדער־זשורנאַל יונגװאַרג. ער האָט געװוּנען צװײ װיכטיקע ליטעראַרישע פּרעמיעס: די איציק מאַנגער־פּרעמיע אין 1985 און די דוד האָפֿשטײן־פּרעמיע אין 1990. זײַן ביכל עסײען — צװײ איז אַרױס אין 2006.

יודזשין אָרענשטײן איז אַסאָצייִרטער פּראָפֿעסאָר
אינעם אָפּטײל פֿאַר ייִדישע שטודיעס אין מעגיל־אוניװערסיטעט װוּ ער לערנט די מאָדערנע ייִדישע געשיכטע. ער איז געװען איטשע גאָלדבערגס אַ תּלמיד אין די אָרדן־שולן. חוץ דער באַציִונג צװישן אַ לערער און אַ תּלמיד האָט זײ פֿאַרבונדן אַן אמת נאָענטע פֿרײַנדשאַפֿט זינט אָרענשטײן איז אַלט געװען פֿערצן יאָר.

דזשאַש װאַלעצקי, דער רעזשיסאָר און רעד‫אַקטאָר ‬ פֿון דער סעריע, האָט רעזשיסירט און רעדאַקטירט די פֿילמען Image Before My Eyes (אימאַזש פֿאַר מײַנע אױגן) און Partisans of Vilna (װילנער פּאַרטיזאַנערס), װי אױך רעדאַקטירט דעם ,,עמי“־פּרעמירטן פֿילם, Itzhak Perlman: In the Fiddler’s House (יצחק פּערלמאַן: בײַם פֿידלער אין הױז). צװישן אַנדערע אױסצײכענונגען האָט דזשאַש אױך געװוּנען דעם זילבערנעם דוקאַט אױפֿן מאַנהײַמער אינטערנאַציאָנאַלן פֿילם־פֿעסטיװאַל פֿאַר אימאַזש, װי אױך דעם ערשטן פּריז אױפֿן אינטערנאַציאָנאַלן פֿילם־פֿעסטיװאַל א”נ אַנטראָפּאָס פֿאַר פּאַרטיזאַנערס.